Проект паша

Кушкеш Талешке-влак радам Талешке-влакым шарныме кече лишемеш. Нуным поро мут дене шарналтена, суапле пашаштлан тауштена. Ме палена: 1556 ий 26 апрельыште Малмыж вел гыч марий он Болтуш калыкнан эрыкше верч кредалмаште колен. Тудым Виче кундемысе Малмыж ола воктене тойымо маныт. Тыге 26 апрельым Марий талешке кече семын палемдаш ойым 1917 ийыштак пидме, ХХ курымын 90-ше ийлаж кыдалне тидым илышыш шыѓдарыме. Молан тынар кужун вучыктымо? Кќ тугай Талешке йодышым чўчкыдынрак шкаланна шындена, тидым самырык тукым деке намиен шуктена, илышнам радамлаш, иктешлаш да аклаш тунемына гын веле, ме виян лийына. Район кўкшытыштќ марий йылмым да литературым туныктышо-влак тунемше-влак дене пырля изирак командым чумырен, «Кушкеш талешке-влак радам» маналтше сетевой проект пашаш ушненыт. Тудо Талешке кечылан пќлеклалтын. Проект паша вич этап дене эртен. Конкурсышко районысо кандаш школын командыже-влак ушненыт. Тиде «Стип» (Кукмарий тўѓ школ, туныктышышт Т.Н.Рябинина) команде, тыгак «Полмезе тукым» (Вечын кыдалаш школ, туныктышышт А.Г.Кропотова), «Волгыдо вий» (Алексеевский кыдалаш школ, туныктышышт Л.В.Шадрина), «Кечыйол» (Михайловский кыдалаш школ, туныктышышт Э.Г.Степанова), «Онар тукым» (Ўшнур национальный школ, туныктышышт З.А.Волкова), «Чолгашўдыр» (Кодам тўѓ школ, туныктышышт З.А.Беляева), «Роѓго шўшпык» (Роѓго кыдалаш школ, туныктышышт Л.В.Александрова), «Шонанпыл» (Кельмаксола кыдалаш школ, туныктышышт И.В.Караваева). Конкурсын икымше этапше визитный карточке дене тўѓалын. Команде-влак шкеныштым фотосўрет гоч палдареныт, шке лаштыкыштым тўрлќ тўсан чия дене сќрастареныт. Кокымшо лаштык «Ме нуным палена» манын лўмдалтын. Команде-влак палемдыме марий талешке-влакын лўмыштым палемденыт, нунын дене кўчыкын да раш палдарымашым ыштеныт. Экраныште А.Н.Громовын, Е.Д.Атлашкинан, И.П.Петровын, Йыван Кырлан, Олык Ипайын, П.П.Глезденевын, С.Г.Чавайнын, С.Р.Суворовын, Т.Е.Евсеевын портретышт лийын. Команде-влак тўѓ шотышто чын вашештеныт. Мер пашаеѓ-влак И.П.Петров ден В.А.Мухиным, П.П.Глезденев ден В.М.Васильевым путаяш лийын. Вет нунын тўсышт икмыняр келшен толеш, пашашт да пўрымашыштат икгайрак. Жюрин членже-влак талешке-влак нерген утларак возымылан огыл, а кўчыкын да чын вашештымылан кўкшын акленыт. Ме раш палена: С.Г.Чавайн «Ото» почеламут деч посна шуко-шуко моло почеламутым, ойлымашым, легендым, йомакым, мыскарам, повестьым, «Акпатыр», «Мўкш отар» пьесе-влакым, «Элнет» романым возен. Проектын участникше-влак кумшо этапыште кином шындаш кумылаѓыныт. Нуно келшыше произведенийым ойыреныт, рольым шеледеныт да тунемыныт, тыгак костюм ден декорацийым, музыкальный репертуарым ямдыленыт. Икшыве-влак шкеныштым сценарист, режиссер да артист семын ончыктеныт. Поснак чоныш вочшын «Полмезе тукым» команде верысе материал негызеш «Вечын талешкыжым шарнымаш» сценкым, «Онар тукым» «Эрык верч шке илышыжым ыш чамане» да «Роѓго шўшпык» «Савак вел герой» команде-влак С.Суворов нерген ужашым мастарын модын ончыктеныт. «Чолгашўдыр» команде «Акпатыр он», «Шонанпыл» «Онар» легендым, «Волгыдо вий» команде «Кокша патыр», а «Кечыйол» «Онар патыр» нерген видеофильмым ямдыленыт. Мыйын шонымаште, йоча-влаклан йомакысе герой лияш келша. Вет нунын йоча пагытышт йочасадыште, телевизор пелен, йомак тўняште эртен. А кунам сценышке лекше икшыве илышыште лийше геройын рольышкыжо пќртылеш, тудын олмышто лийын онча, шкенжым тудо вес семын ужеш, тудын вес тўрлќ кумыл шочеш. Кугу сарыште сусыргышо рвезе Сергей Суворов кушеткыште кия. Тудын пеленже теве мудшўжар але врач уло. Военнослужащий герой деке сай увер дене вашка. Эргылан аваже конча: «Эргым, тушман тыйым ынже сеѓе!»—манеш. «Мый Шочмо элым аралаш шочынам. Тудын эрыкше верч шке илышем шым чамане. Мыйын тендан деч ойырлымем огеш шу…,»—совет салтакын пытартыш мутшо лиеш. Нылымше лаштык «Пеленна—марий талешке» шкешотан журналист лияш ямдылалтме этап лийын. Конкурсышко ушнышо-влакын икмыняр тургыжланымашышт шижалтын, но нуно тиде сомылым сайын шуктеныт. «Стип» командын участникше-влак физкультур урокым вўдышќ, спорт илыш деке кумылаѓден шогышо туныктышышт А.А.Сомин, «Полмезе тукым» математикым туныктышо З.В.Камаева дене вашлийыныт. «Волгыдо вий» команде верысе культур пашаеѓ И.Н.Сунгурова деке унала миеныт гын, Михайловко кыдалаш школышто тунемше-влакын вучымо унашт верысе краевед Г.И.Мичеев лийын. «Онар» тукым команде школышко верысе кидмастар Г.Н.Волковам ўжын гын, «Чолгашўдыр» командым кажне эрдене марий йылмым туныктышо З.А.Беляева вашлиеш, «Роѓго шўшпык» команде верысе чолга поэт А.А.Васильевым жапла. А теве «Родина» озанлык председатель В.Г.Радиков деке конкурсант-влак шкеак погынен миеныт. Ўмыржќ мучко киндым куштышо вуйлатыше дене уло мо нерген мутланаш, ялысе илыш деке мелын лияш. Верысе талешке-влак деч интервьюм налме, палыме лийме, чон почын мутланыме моткоч пайдале лийын. Сетевой проектын визымше лаштыкыштыже участник-влак шкешотан иктешлымашым почеламут корныла гоч почын пуэныт. Тўрлќ йодышлан вашмутым пуышна, талешке-влак дене палыме лийна, кином войзышна манын ойлат йоча-влак. Нунылан проект паша моткоч келшен. Шинчымашым нуно ик этап гыч весышке пырчын-пырчын погеныт, талешке радамышке  ушнымыштым вара веле шижыныт. Тидым ышташ нуным вуйлатышышт виктарен шоген, чын корным ончыктен. Илышыште чылажат таѓастарымаште, пашалан кыртмен пижмаште, вуйын шогымаште ышталтеш. Тыге веле цельыш шуаш лиеш. Туныктышо Л.Шадрина шке шонымашыжым тыге почеш: «Волгыдо чонан айдеме гына йоча шўмыш тулым пышта». Вес туныктышо Л.В.Александрова ешара: «Вўд кеч-мыняр ташлыже, тудо кунам-гынат урылтеш, пўям пўчкын кая. Айдемылан Юмын шўлыш пуалтын гын, тудо садыгак кушто-гынат, кунам-гынат волгалт кая. Тудлан айдемын уш-акылже, кќргќ вийже, моштымашыже, усталыкше, нимучашдымын шке пашажым йќратымыже полшат, корным ончыктат. Тыгак огыл мо талешке шочеш!» Жюрин иктешлымашыже почеш, национальный школ-влак коклаште «Онар тукым» (Ўшнур национальный школ) командыже 1 вер дене палемдалтын, «Чолга шўдыр» (Кодам тўѓ школ)—2 верыште, кумшо—«Шонанпыл» (Кельмаксола кыдалаш школ) команде, нылымше радамыште «Стип» (Кукмарий тўѓ школ) команде улеш. Кугыжаныш йылмым тунемше-влак коклаште «Волгыдо вий» команде икымше верыште гын, «Помлизе тукым» (Вечын кыдалаш школ), «Роѓго шўдыр» да «Кечыйол» (Михайловка кыдалаш школ) команде-влак кокымшо верым айленыт.   По материалу газеты "Вестник района"

 
По теме
132 1 - Библиотечная система         26 апреля в Марисолинской библиотеке на День национального героя (Марий Талешке кече) провели краеведческий урок «Талешкына-влак тӱрлӧ жапыште» («Герои на все времена») с учащимися 8 класса.
29.04.2018
Фото.JPG - Администрация Волжского района 17 мая в Часовенской сельской библиотеке для детей младшего школьного возраста была проведена беседа-викторина «Волшебные знаки».
18.05.2018
 
  Семья – это самое главное в жизни для каждого из нас. С семьи начинается жизнь человека, здесь происходит формирование его как гражданина.
18.05.2018
Звонки будут приниматься с 14.00 до 15.00. На вопросы, касающиеся государственной регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ним, ответит специалист-эксперт отдела государственной регистрации недвижимости,
18.05.2018
Какая погода будет в выходные в Марий Эл? - Газета Ваш Новый День Синоптики рассказали, порадует ли погода жителей Марий Эл на выходных. По данным специалистов Марийского ЦГМС: 19 мая День     Облачно с прояснениями.
18.05.2018 Газета Ваш Новый День
Об ограничении движения - I-ola.Ru В связи с проведением мероприятий по рассмотрению гражданских дел в Йошкар-Олинском городском суде будет ограничено движение всех видов транспортных средств 18 мая 2018 г. с 12.00 до 12.50 часов по ул.
17.05.2018 I-ola.Ru
Фото.JPG - Администрация Волжского района 17 мая в Часовенской сельской библиотеке для детей младшего школьного возраста была проведена беседа-викторина «Волшебные знаки».
18.05.2018 Администрация Волжского района
Фото Павла Старикова. 19 мая в Новом Торъяле пройдет Межрегиональный фестиваль семейно-родственных фольклорных ансамблей «Творцы и хранители».
17.05.2018 Газета Ваш Новый День
19 мая в 12:00 в Йошкар-Оле пройдет I Открытый Межрегиональный фестиваль детских музыкальных коллективов «Оркестромания-2018».
17.05.2018 Газета Ваш Новый День
За сутки в Йошкар-Оле сгорели два автомобиля - Marimedia.Ru За сутки в Йошкар-Оле произошло два пожара в автомобилях. По статистике ГУ МЧС России по Марий Эл, всего с начала года в республике зарегистрировано 20 таких возгораний.
19.05.2018 Marimedia.Ru
Команда Республики Марий Эл с победы в эстафете начала участие в окружном лагере «Туриада-2018» 16 мая состоялась торжественная церемония открытия Спортивно-туристского лагеря ПФО «Туриада – 2018»,
17.05.2018 Газета Волжская Правда
За сутки в Йошкар-Оле сгорели два автомобиля - Marimedia.Ru За сутки в Йошкар-Оле произошло два пожара в автомобилях. По статистике ГУ МЧС России по Марий Эл, всего с начала года в республике зарегистрировано 20 таких возгораний.
19.05.2018 Marimedia.Ru